17 maart 2009

Tegenwoordig werkt de overgrote meerderheid van zowel bedrijven als particulieren in de wereld met Microsoft Windows. Deze ontwikkeling van Microsoft's monopolie-positie begon begin jaren tachtig toen IBM de eerste personal computers begon te produceren en Microsoft het besturingssysteem leverde: MS-DOS 1.0, de voorloper van het latere Windows. Sindsdien heeft Microsoft haar plaats in de wereld van besturingssystemen veroverd (vaak door zeer agressief marketingbeleid), en tegenwoordig wordt er bijna geen computer meer verkocht zonder Windows erop. Weinig mensen denken hier over na, of men vindt het vanzelfsprekend. Toch verwacht ik een grote verandering in de wurggreep die Microsoft en consorten (de grote corporaties) op de massa uitoefenen. En vergis je niet: De man achter Microsoft, Bill Gates, staat al heel lang boven aan de lijst van 'rijkste' mensen ter wereld.

Geschiedenis

Het eerste besturingssysteem voor computers was UNIX dat in de jaren zestig werd ontwikkeld en in 1970 werd uitgebracht. De broncode was vrij beschikbaar en makkelijk op andere computersystemen toe te passen. Veel academies bestudeerden de UNIX-broncode, maar ook bedrijven gebruikten UNIX als basis voor hun eigen besturingssysteem. Tot begin jaren tachtig hadden besturingssystemen altijd een tekstomgeving en moesten opdrachten aan de 'opdrachtprompt' worden ingevoerd. Mensen die het DOS-tijdperk hebben meegemaakt kennen ongetwijfeld nog de beroemde 'C:\>' prompt.

Met de eerste personal computers en het meegeleverde DOS werd de behoefte aan een grafisch gestuurde omgeving al snel duidelijk. In januari 1984 kwam Apple met de eerste Macintosh personal computer met daarop een grafische gebruikersomgeving (GUI) inclusief een muis. In november 1985 kwam Microsoft met Windows 1.0. In augustus 1985 tekenden IBM en Microsoft een ontwikkelingsovereenkomst, wat leidde tot de ontwikkeling van OS/2 waarvan versie 1.1 in oktober 1988 uitkwam met een grafische gebruikersomgeving die bijna identiek was aan die van Windows 2.1.

Terwijl de ontwikkeling van grafische gebruikersomgevingen in volle gang was, met name door Apple, IBM en Microsoft, die de broncode van hun besturingssystemen altijd geheim of 'gesloten' hielden (ook wel proprietary software genoemd), was onder aanvoering van Richard Matthew Stallman een beweging op gang gekomen die 'vrije software' voor iedereen beoogde. Reeds in september 1983 lanceerde Stallman het GNU-project, dat tot doel had een UNIX-achtig besturingssysteem te ontwikkelen, geheel opgebouwd uit vrije software. In 1985 richtte hij de Free Software Foundation op. Hij is de auteur van verschillende 'copyleft' licenties, waaronder de 'GNU General Public License', die nu de meest gebruikte vrije software licentie is. Stallman's filosofie was dat software-gebruikers de vrijheid moeten hebben om “met hun naaste te delen” en de software die zij gebruiken te bestuderen en naar behoefte aan te passen. Hij blijft volhouden dat pogingen van ontwikkelaars van 'proprietary software' om deze vrijheid te blokkeren 'asociaal' en 'onethisch' is.

De Linux-mascotte: Tux

In de jaren tachtig en begin jaren negentig was er nog weinig van Stallman's filosofie te merken. Echter, in 1991, twee jaar nadat Stallman zijn GNU/GPL-licentie had geschreven, begon Linus Torvalds een kernel (zeg maar het hart van een besturingssysteem) te schrijven die later de Linux-kernel zou worden genoemd. Omdat er reeds open software was van het GNU-systeem, kon in combinatie met de Linux-kernel, een besturingssysteem van open en vrije software worden gemaakt.

De eerste 'distributies' (vaak kortweg distro's genoemd) verschenen in de zomer van 1993, namelijk Slackware en Debian, een jaar later gevolgd door RedHat en SUSE. In de tweede helft van de jaren negentig kregen deze Linux-distributies meer bekendheid. werden zij veelal gebruikt op servers, en verschenen pakketten op verschillende software-afdelingen van met name universitaire boekhandels. Ofschoon deze besturingssystemen meestal wat moeilijk waren te installeren en meer technische know-how vereisten, waren het veelbelovende systemen met een wereldwijde aanhang van enthousiastelingen, die hun eigen bijdragen leverden. Hierdoor zijn verschillende distributies tegenwoordig volwaardige besturingssystemen – voortgekomen uit de inspanningen van de Linux-gemeenschap – die uitstekende alternatieven zijn geworden voor Windows en Macintosh. Alle Linux-distributies zijn gratis te downloaden via internet.

Openheid versus Geslotenheid

Vanaf eind jaren tachtig heb ik veel geprogrammeerd in DOS en later ook in Windows. Mijn ervaring daarbij was dat ik altijd documentatie moest raadplegen om mijn softwareprogramma's met het besturingssysteem te laten communiceren. Afhankelijk van de gedocumenteerde functies, vrijgegeven door de makers van het besturingssysteem, kon ik mijn software schrijven. In Linux is dat anders, omdat het hele besturingssysteem uit 'open' software bestaat, dat wil zeggen dat de broncode volledig beschikbaar is. Ik kan daardoor aanpassen wat ik wil en mijn eigen programma's naadloos op het systeem aansluiten. Omdat Linux in het verleden nog wel eens problemen en beperkingen kende, bleef ik gebruik maken van DOS en Windows – met tegenzin. Maar nu is dat anders! Tegenwoordig zijn verschillende Linux-distributies volwaardige en betrouwbare besturingssystemen en kan ik zonder problemen mijn werk doen: brieven en artikelen schrijven, het internet browsen, e-mails versturen en ontvangen, websites bouwen en onderhouden, alles wat in ik Windows ook kon, en vaak zelfs meer.

Sinds dit jaar werk ik dan ook met Linux, met de Ubuntu-distributie om precies te zijn. Het bevalt me uitstekend! Ik werk veel meer met ontspanning en plezier. Linux ademt vrijheid uit, en dat sluit naar mijn gevoel uitstekend aan op de tijd die de mensheid tegemoet gaat: openheid en vrijheid en dus ook software van en voor iedereen! Grenzen vallen letterlijk weg omdat alle software gemeenschapsinspanningen zijn. Lees ook over de Ubuntu-filosofie.

'Veiligheid' versus Privacy

Op alle niveaus hebben we de afgelopen decennia het ontstaan gezien van grote corporaties die hun monopolie koste wat het kost proberen te handhaven. De giganten in de computersoftware-wereld zijn zonder enige twijfel Microsoft en Adobe Systems. De afgelopen jaren heb ik Adobe veel kleinere softwarebedrijven zien opkopen, waardoor het een gigant en monopolist is geworden die in samenwerking met Microsoft standaarden kan invoeren waar bijna niemand omheen kan. Dure licenties moeten worden aangeschaft om deze software te gebruiken. Automatische updates moeten zorgen voor probleemloos gebruik. Maar met die automatische updates wordt veel informatie van de gebruiker opgeslagen en gebruikt voor marketingdoeleinden, om de 'klant' nog beter 'van dienst' te kunnen zijn.

Verreweg het grootste probleem is dan ook de privacy; verreweg de meeste mensen die Windows gebruiken hebben geen idee hoeveel informatie over hun computergebruik en surfgedrag op internet wordt opgeslagen en verstuurd. Dit was de hoofdreden dat ik tot voor kort Windows 2000 ben blijven gebruiken omdat dit systeem minder 'spy-gedrag' lijkt te vertonen dan zijn opvolgers Windows XP en Vista. Wel moest ik steeds voor goede beveiliging kiezen en ervoor zorgen dat bepaalde programma's geen internettoegang konden krijgen. Voor de meeste mensen is dit echter niet te doen omdat ze gewoon niet weten wat wel en niet noodzakelijk is. Tegelijkertijd kreeg ik er zelf koppijn van dat ik er steeds op moest letten dat een programma niet even stiekem 'naar huis belt' om mee te delen hoe 'goed' het wel niet met hem gaat.

Anti-virus is eveneens een noodzakelijk kwaad op elke Windows-computer. Door mijn intensieve studie naar veiligheid op de PC kon ik uiteindelijk mijn werk doen zonder continu een virusscanner op de achtergrond actief te hebben, want ze gebruiken nogal wat systeembronnen wat de nodige vertragingen tot gevolg heeft. Onder het mom van veiligheid wordt de virus-database elke dag of week 'bijgewerkt' waarbij heel wat informatie kan worden verstuurd (en wórdt verstuurd), want virusscanners scannen tenslotte je hele computer en scannen (en registreren) daarbij alle bestanden. De eerste prooien zijn de mappen die beginnen met 'Mijn' (vooral 'Mijn Documenten'), en de map 'Favorieten'. Daarbij komt dat elke gebruiker van Windows ook nog eens voor die 'veiligheid' moet blijven betalen. En ondanks al deze veiligheidsmaatregelen heb ik bij heel wat mensen de computer 'onderuit' zien gaan, omdat er malware (kwaadaardig programma) via Internet Explorer was binnengekomen, of omdat de firewall geen afdoende veiligheid bood en de computer op afstand was overgenomen. Ja, je kunt hiervan schrikken, maar dit heb ik werkelijk meegemaakt.

Beleidsmakers over de hele wereld die in dienst staan van grote corporaties en hun belangen om zoveel mogelijk winst te maken, hebben de afgelopen jaren sterk gepropageerd dat wij bereid moeten zijn om onze privacy op te geven in ruil voor veiligheid. Nergens wordt dit beleid zo sterk uitgevoerd als in de digitale wereld der computers, juist omdat digitaal gegevens zo makkelijk kunnen worden bewaard, gescand, én geïnterpreteerd! En reken maar dat dit beleid hand in hand gaat met regeringen en media. Hoeveel media-websites dwingen mensen om 'Windows Media Player' te gebruiken voor het afspelen van een televisie- of radio-uitzending? Hoeveel overheidswebsites vereisen Internet Explorer? Dit is het aansturen van de massa in een heel specifieke richting en op een zeer subtiele wijze.

Punt is, voor 'gewone' mensen is Windows (zeker met het oog op privacy) niet veilig omdat zij onvoldoende kennis hebben om de juiste maatregelen te nemen. En dat mag ook niet verwacht worden. Een computer dient naar behoren te werken en de mens te dienen, zonder dat dit ten koste gaat van privacy. Hoeveel gegevens heeft u al ter beschikking gesteld aan de grote corporaties zonder dat u daar weet van had? Hoeveel geld heeft u in de afgelopen jaren al uitgegeven omdat uw computer 'gebreken' vertoonde of 'stuk' was?

Het Einde van de Grote Corporaties

Als je ziet waartoe corporaties bereid zijn om hun machtspositie en grote geldstroom in stand te houden, kun je het gerust verwonderlijk noemen dat zij zover zijn gekomen. Hoe onwetend de gewone mens is blijkt wel uit hoeveel mensen in de wereld Windows gebruiken. Ter indicatie, zo'n 94% van de maandelijks ongeveer 7000 unieke bezoekers van ditrianum.org gebruikt Windows. Van die 7000 bezoekers werkt bijna 80% met Internet Explorer. Slechts 19% gebruikt de open en vrije browser Firefox. Slechts 0,8% werkt met Linux.

Toch zijn deze cijfers veelbelovend. Met name het gebruik van Firefox is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Ik ben er dan ook van overtuigd dat Windows en de grote corporaties een doodlopende weg bewandelen. Nu al zijn de gevolgen zichtbaar van de weerstand die steeds meer mensen tonen tegen het beleid van 'big business'; wereldwijd storten banken en beurzen in, moeten grote bedrijven duizenden mensen ontslaan. Waar gaat dit toe leiden?

De gesloten wereld van geheime afspraken ten koste van het volk komt ten einde. De grote corporaties zullen verdwijnen want hun beleid komt niet meer overeen met de geest en het gedachtegoed van de toekomstige mensheid die vrijheid, openheid en eerlijkheid zal eisen, en niet tegenwerking maar samenwerking op alle gebieden. En dit zal op alle niveaus weerspiegeld worden, ook in de digitale wereld. De macht in de toekomstige wereld zal het volk toebehoren. De open en vrije software zoals Linux past uitstekend in deze nieuwe tijdsgeest.

De nieuwe versies van Windows zijn net zo groot, log en zwaar (zie 'software bloat') als de corporaties. De verkoop van de laatste versie, Windows Vista, blijkt zeer tegen te vallen want de meeste mensen zien ervan af om op dit systeem over te stappen. Dit alles is een teken aan de wand. De aanstaande versie, Windows 7, zal het niet veel anders vergaan verwacht ik.

De Vrijheid van Linux

Heb je eenmaal de vrijheid geproefd van Linux dan wil je niets anders meer! Je hoeft er niets voor te betalen, zelfs niet voor anti-virus of voor een firewall! Linux bevat geen spyware want alle software is 'open' en kan worden bestudeerd en aangepast. Kortom, Linux is een eerlijk systeem.

Toegegeven, Linux is niet Windows en sommige dingen werken anders. Voor de meeste Windows-programma's zijn uitstekende alternatieven standaard aanwezig, zoals OpenOffice.org als vervanging van Microsoft Office, de Firefox webbrowser, het Thunderbird e-mail-programma, een brandprogramma, een media-player, noem maar op. En mocht je veel waarde hechten aan bijvoorbeeld Adobe Photoshop, dan kun je Crossover Office (niet gratis) installeren waarmee je dergelijke Windows-programma's uitstekend in Linux kunt gebruiken (in sommige gevallen wel weer ten koste van je privacy).

Ik heb geen idee of het digitale tijdperk nog een lang leven is beschoren, maar ondertussen ervaar ik het leren gebruiken van Linux als een avontuur, net zoals de tijd die we op de planeet tegemoet gaan een groot avontuur wordt. Sta je ervoor open, dan is de overgang makkelijker. En mocht je principieel de grote corporaties met hun monopolie al in de ban willen doen, dan is het zeker tijd voor Linux!

Macintosh is a trademark or registered trademark of Apple Computer Inc. Windows is a trademark or registered trademark of Microsoft Corp. Adobe Photoshop is a trademark or registered trademark of Adobe Systems Inc. Linux is a trademark of Linus Torvalds. All other brands and product names are trademarks or registered trademarks of their respective owners.

Copyright © 2009 Frank Hoogerbeets Deze informatie mag alleen in z'n geheel en ongewijzigd worden gekopieerd en verspreid met inbegrip van deze copyright-vermelding.